Altın hesaplama nedir?
Altın hesaplama, elinizdeki ya da almayı düşündüğünüz altının güncel Türk lirası değerini bulmaktır. Türkiye'de altın fiyatı doğrudan TL olarak belirlenmez; dünya piyasasında ons altın dolar cinsinden işlem görür ve TL fiyatı bu ons fiyatının dolar/TL kuru ile çarpılmasından doğar.
Bu araç ons fiyatını ve TCMB dolar satış kurunu otomatik çeker; seçtiğiniz altının ağırlığı ve ayarı üzerinden teorik değerini hesaplar. Böylece kuyumcuda gördüğünüz fiyatın makul olup olmadığını kıyaslayabilirsiniz.
Altın fiyatı nasıl hesaplanır? (Formül)
1 ons (troy ons) = 31,1034768 gram saf altındır. Buna göre:
Saf altının gram fiyatı (TL) = Ons fiyatı (USD) ÷ 31,1034768 × USD/TL kuru
Altının değeri = Saf gram fiyatı × ağırlık (g) × ayar ÷ 24
Örneğin 22 ayar bir altının içindeki saf altın oranı 22/24 ≈ 0,916'dır. Gram altın 24 ayar kabul edilir; piyasada saflığı 0,995 olsa da bu hesapta 24/24 oranıyla değerlendirilir.
Altın türleri, ağırlıkları ve ayarları
Cumhuriyet altınları (çeyrek, yarım, tam) ve ata altın Darphane tarafından 22 ayar olarak basılır. Hesapta kullanılan toplam ağırlıklar şöyledir:
- Yarım altın iki çeyrek, tam altın dört çeyrek ağırlığındadır.
- Ata altın, tam altından biraz daha ağırdır; bu yüzden değeri de biraz yüksektir.
- 18 ve 14 ayar takılar daha az saf altın içerir (18/24 = 0,750; 14/24 ≈ 0,585).
| Altın türü | Ağırlık | Ayar | Saf altın içeriği |
|---|---|---|---|
| Gram altın | 1 g | 24 ayar | 1 g |
| 22 ayar (bilezik vb.) | 1 g | 22 ayar (0,916) | ≈ 0,917 g |
| Çeyrek altın | 1,754 g | 22 ayar | ≈ 1,608 g |
| Yarım altın | 3,508 g | 22 ayar | ≈ 3,216 g |
| Tam (Cumhuriyet) altın | 7,016 g | 22 ayar | ≈ 6,431 g |
| Ata altın | 7,216 g | 22 ayar | ≈ 6,615 g |
| Ons altın | 31,1034768 g | 24 ayar | 31,1035 g |
Örnek 1: Gram altın ve 22 ayar
Varsayımsal: ons = 4.000 USD, 1 USD = 41,50 TL
Ons fiyatı 4.000 USD ve dolar kuru 41,50 TL olsaydı:
Saf gram fiyatı = 4.000 ÷ 31,1034768 × 41,50 ≈ 5.337,02 TL
22 ayar 1 gram = 5.337,02 × 22 ÷ 24 ≈ 4.892,27 TL
10 gram 22 ayar bilezik ≈ 48.922,72 TL (işçilik hariç)
Örnek 2: Çeyrek, yarım ve tam altın
Aynı varsayımsal fiyatlarla (saf gram ≈ 5.337,02 TL)
Çeyrek = 5.337,02 × 1,754 × 22 ÷ 24 ≈ 8.581,04 TL
Yarım = 5.337,02 × 3,508 × 22 ÷ 24 ≈ 17.162,09 TL
Tam = 5.337,02 × 7,016 × 22 ÷ 24 ≈ 34.324,18 TL
Ata = 5.337,02 × 7,216 × 22 ÷ 24 ≈ 35.302,63 TL
5 adet çeyrek ≈ 5 × 8.581,04 = 42.905,22 TL
Örnek 3: Ons altın kaç TL?
Varsayımsal: ons = 4.000 USD, 1 USD = 41,50 TL
1 ons = 4.000 × 41,50 = 166.000 TL
Kontrol: 166.000 ÷ 31,1034768 ≈ 5.337,02 TL/gram — Örnek 1 ile aynı sonuç.
İşçilik ve makas: kuyumcu fiyatı neden farklı?
Hesaplanan değer, altının içerdiği saf altının teorik karşılığıdır. Kuyumcuda gördüğünüz fiyat buna göre farklılık gösterir:
Satış fiyatı (sizin aldığınız fiyat) hesaplanan değerden yüksektir; içine işçilik, darphane/üretim maliyeti ve kâr payı eklenir. Alış fiyatı (kuyumcunun sizden aldığı fiyat) ise genellikle hesaplanan değerin altındadır. Aradaki farka makas denir.
- Ziynet ve takılarda işçilik daha yüksektir; bozdururken işçilik geri alınmaz.
- Cumhuriyet altınlarında yeni basılmış (yeni tarihli) ve eski tarihli altınların fiyatı farklı olabilir.
- Banka hesabındaki (kaydi) gram altında makas genellikle kuyumcudan dardır ama fiziki teslim yoktur.
- Piyasa kapalıyken (gece, hafta sonu) makaslar açılabilir.
Sık yapılan hatalar ve ipuçları
- Ayarı unutmak: 22 ayar 1 gram, 24 ayar 1 gramdan yaklaşık %8,3 daha az değerlidir.
- Çeyreği 1,75 gram saf altın sanmak: 1,754 g toplam ağırlıktır; saf altın içeriği yaklaşık 1,608 gramdır.
- Teorik değeri bozdurma fiyatı sanmak: Kuyumcu size bu değerin altında bir fiyat önerecektir.
- Fiyat karşılaştırması yaparken aynı saatteki ons fiyatı ve kura bakın; altın gün içinde sürekli değişir.
- Tablodaki birim değerler, farklı altın türlerini aynı anda kıyaslamanızı sağlar.