Enflasyon hesaplama ne işe yarar?
Enflasyon, fiyatların genel düzeyinin zaman içinde artmasıdır. Fiyatlar arttıkça aynı miktar parayla daha az mal ve hizmet alınır; buna satın alma gücü kaybı denir.
Bu araç, "2015'teki 1.000 lira bugün kaç lira eder?", "Maaşım enflasyonun gerisinde mi kaldı?" ya da "Şu tarihten bu yana fiyatlar yüzde kaç arttı?" gibi sorulara TÜİK'in resmî verisiyle yanıt verir. Hesap, iki ay arasındaki TÜFE endeksi oranına dayanır.
Hesaplama nasıl yapılır? (Formül)
Bugünkü karşılık = Tutar × (Bitiş ayı TÜFE endeksi ÷ Başlangıç ayı TÜFE endeksi)
Toplam enflasyon (%) = (Bitiş endeksi ÷ Başlangıç endeksi − 1) × 100
Yıllık ortalama enflasyon (%) = [(Bitiş endeksi ÷ Başlangıç endeksi)^(12 ÷ ay sayısı) − 1] × 100. Bu, her yıl aynı oranda artış olsaydı yıllık oranın ne olacağını gösteren bileşik ortalamadır.
Satın alma gücü kaybı (%) = (1 − Başlangıç endeksi ÷ Bitiş endeksi) × 100. Yani başlangıçtaki paranız, bitiş tarihinde bu oranda daha az şey alır.
Hangi veri kullanılıyor?
Hesaplayıcı, TÜİK'in her ayın 3'ünde açıkladığı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) genel endeksini kullanır. Ocak 2003–Aralık 2025 arası değerler 2003=100 bazlıdır.
TÜİK, Ocak 2026 verisiyle birlikte endeksin baz yılını 2025=100 olarak değiştirdi. Yeni endeks, eski serinin 2025 ortalamasına göre 100'e normalize edildiği için aylık ve yıllık değişim oranları değişmedi. Araç, 2026 ve sonraki ayları bu ortalamayla 2003=100 cinsine çevirerek iki seriyi tek seri gibi kullanır.
Endeks değerleri, TCMB'nin Enflasyon Hesaplayıcısındaki TÜFE serisiyle karşılaştırılmış; 2005'ten bu yana tüm aylık ve yıllık değişimlerin TCMB'nin yayımladığı oranlarla aynı olduğu kontrol edilmiştir.
| Dönem | TÜFE endeksi (2003=100) | Yıllık enflasyon |
|---|---|---|
| Aralık 2003 | 104,12 | – |
| Aralık 2013 | 229,01 | %7,40 |
| Aralık 2022 | 1.128,45 | %64,27 |
| Aralık 2024 | 2.684,55 | %44,38 |
| Aralık 2025 | 3.513,87 | %30,89 |
| Eylül 2026 | 4.368,35 (2025=100: 137,23) | %29,73 |
Örnek 1: 2015'teki 1.000 TL bugün kaç TL eder?
Tutar 1.000 TL, Ocak 2015 → Eylül 2026
Ocak 2015 TÜFE endeksi 250,45; Eylül 2026 endeksi 4.368,35
Bugünkü karşılık = 1.000 × 4.368,35 ÷ 250,45 = 17.441,99 TL
Toplam enflasyon = %1.644,2; yıllık ortalama enflasyon = %27,77
Ocak 2015'teki 1.000 TL, Eylül 2026 fiyatlarıyla bugünkü 1.000 TL'nin yaklaşık 17,4 katı kadar alım gücüne sahipti.
Örnek 2: Maaşınız enflasyonun gerisinde mi kaldı?
Eylül 2023'te 50.000 TL olan maaş, Eylül 2026'da 115.000 TL
Eylül 2023 → Eylül 2026 toplam enflasyon: %158,32
50.000 TL'nin Eylül 2026 karşılığı = 129.161,51 TL
115.000 TL'lik yeni maaş, enflasyona göre gerekli tutarın yaklaşık 14.160 TL altında; reel olarak yaklaşık %11 gerilemiş.
Örnek 3: Uzun dönem – 2005'ten bugüne
Tutar 100 TL, Ocak 2005 → Eylül 2026
Ocak 2005 endeksi 114,49; Eylül 2026 endeksi 4.368,35
Bugünkü karşılık = 100 × 4.368,35 ÷ 114,49 = 3.815,48 TL (TCMB Enflasyon Hesaplayıcısı da aynı dönem için 3.815,49 TL verir)
Yıllık ortalama enflasyon = %18,30
Sık yapılan hatalar ve ipuçları
- Yıllık oranları toplamak: Enflasyon bileşik işler. İki yıl üst üste %50 enflasyon toplam %100 değil, 1,5 × 1,5 − 1 = %125'tir. Bu yüzden araç endeks oranını kullanır.
- Yıllık enflasyon ile 12 aylık ortalamayı karıştırmak: Kira artışında kullanılan oran 12 aylık ortalamadır; iki tarih arası fiyat değişimi için endeks oranı kullanılır. Kira için Kira Artış Hesaplama aracına bakın.
- Kişisel enflasyon farklı olabilir: TÜFE ortalama bir hanehalkı sepetini ölçer. Kira, gıda veya ulaşım harcamanız ortalamadan büyükse yaşadığınız enflasyon farklı olabilir.
- Faiz ile karşılaştırma: Bir birikimin reel getirisini bulmak için faizle büyüyen tutarı, bu araçtaki enflasyona göre karşılıkla karşılaştırın. Mevduat getirisi için Mevduat Faizi Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.