Yıllık ücretli izin nedir?
Yıllık ücretli izin, işçinin dinlenmesi için her yıl belirli sayıda gün işe gelmeden ücretini almaya devam ettiği yasal bir haktır. İşçi bu süre için ücretinden hiçbir kesinti olmadan izin kullanır.
Bu hak İş Kanunu (4857) md. 53 ile güvence altındadır ve vazgeçilemez: işçi izin hakkından feragat edemez, iş sözleşmesiyle izin süresi kanundaki asgari sürelerin altına indirilemez. Sözleşmeyle daha uzun izin verilmesi ise mümkündür.
Bu hesaplayıcı, işe giriş tarihinizden hesaplama tarihine kadarki kıdeminizi bulur, her tamamlanmış hizmet yılı için hak ettiğiniz izni toplar ve kullandığınız günleri düşerek kalan izninizi gösterir.
Yasal dayanak: İş Kanunu md. 53 ve 54
md. 53, yıllık izin sürelerini kıdeme göre belirler ve 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üstü işçilere en az 20 gün izin verilmesini öngörür. Ayrıca iznin bölünerek kullanılmasına ilişkin kuralları içerir.
md. 54, izne hak kazanma koşulunu düzenler: işçinin işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de dahil, en az 1 yıl çalışmış olması gerekir. Hizmet süresi hesaplanırken aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalışılan süreler birleştirilir.
md. 56, izin süresinin hesabını düzenler: izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. md. 59 ise iş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan izin ücretinin ödenmesini düzenler.
2026'da kıdeme göre yıllık izin süreleri
Kanundaki asgari süreler 2026'da da aynıdır. Hizmet süresi arttıkça yıllık izin hakkı da artar:
- Süreler iş günü olarak düşünülür; araya giren hafta tatili ve resmî tatiller izinden sayılmaz.
- Yaşa bağlı en az 20 gün kuralı, yalnızca kıdeme göre hesaplanan sürenin 20 günden az olduğu durumlarda (yani ilk kademede) fark yaratır.
- İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle bu sürelerden daha uzun izin verilebilir; daha kısa izin verilemez.
| Hizmet süresi | Normal işçi | 18 yaş ve altı / 50 yaş ve üstü |
|---|---|---|
| 1 yıldan az | İzin hakkı yok | İzin hakkı yok |
| 1 – 5 yıl (5 yıl dahil) | 14 gün | 20 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 gün | 20 gün |
| 15 yıl ve üzeri | 26 gün | 26 gün |
Yıllık izin nasıl hesaplanır? (Adım adım)
1. Kıdemi bulun: İşe giriş tarihinden hesaplama tarihine kadar geçen süre yıl, ay ve gün olarak hesaplanır. Yalnızca tamamlanmış yıllar izin hakkı doğurur.
2. Her yılın iznini belirleyin: Kanuna göre hizmet süresi 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) olanlara 14 gün, 5 yıldan fazla 15 yıldan az olanlara 20 gün, 15 yıl (dahil) ve fazla olanlara 26 gün izin verilir. Yani 1.–5. hizmet yıllarının her biri için 14 gün, 6.–14. yıllar için 20 gün, 15. yıldan itibaren 26 gün hak edilir. 18 yaş ve altı veya 50 yaş ve üstü seçiliyse ilk kademe de 20 gün olur.
3. Toplayın: Tamamlanan her yılın izin günleri toplanarak toplam hak edilen izin bulunur.
4. Kullanılanı düşün: Toplam hak edilen izinden kullandığınız gün sayısı çıkarılır; sonuç kalan izin günüdür.
5. Sonraki hak edişi bulun: Bir sonraki iş yıldönümünüz, yeni izin hakkının doğacağı tarihtir.
Örnek 1: 2 yıllık çalışan
İşe giriş 10.06.2024, hesaplama 15.10.2026, yaş 30, kullanılan izin 0
Hizmet süresi = 2 yıl 4 ay 5 gün → tamamlanan yıl: 2
1. yıl: 14 gün + 2. yıl: 14 gün = 28 gün hak edilen izin
Kalan izin = 28 − 0 = 28 gün
Bir sonraki hak ediş: 10.06.2027 (14 gün daha)
Örnek 2: 4 yıllık çalışan, izninin bir kısmını kullanmış
İşe giriş 02.05.2022, hesaplama 15.10.2026, kullanılan izin 20 gün
Hizmet süresi = 4 yıl 5 ay 13 gün → tamamlanan yıl: 4
Hak edilen izin = 4 × 14 = 56 gün
Kalan izin = 56 − 20 = 36 gün
Şu anki yıllık hakkı 14 gün; 02.05.2027'de 5. yılını doldurduğunda yine 14 gün hak eder (5 yıl dahil). 20 günlük kademeye 6. yılını doldurduğu 02.05.2028'de geçer.
Örnek 3: 8 yıllık çalışan
İşe giriş 03.09.2018, hesaplama 15.10.2026, kullanılan izin 60 gün
Hizmet süresi = 8 yıl 1 ay 12 gün → tamamlanan yıl: 8
1.–5. yıllar: 5 × 14 = 70 gün; 6.–8. yıllar: 3 × 20 = 60 gün
Toplam hak edilen izin = 70 + 60 = 130 gün
Kalan izin = 130 − 60 = 70 gün; güncel yıllık hak 20 gün
Örnek 4: 50 yaş üstü çalışan (en az 20 gün kuralı)
İşe giriş 01.02.2023, hesaplama 15.10.2026, yaş 52, kullanılan izin 10 gün
Hizmet süresi = 3 yıl 8 ay 14 gün → tamamlanan yıl: 3
Kıdeme göre hak 14 gün olurdu; ancak 50 yaş üstü olduğu için her yıl en az 20 gün
Hak edilen izin = 3 × 20 = 60 gün
Kalan izin = 60 − 10 = 50 gün
İznin kullanılması: bölme, tatiller ve yol izni
- Bölerek kullanma: Yıllık izin işveren tarafından bölünemez; ancak tarafların anlaşmasıyla, bir bölümü en az 10 gün olmak üzere en fazla üçe bölünebilir.
- Tatiller eklenmez: İzin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Örneğin 14 günlük izin, araya giren Pazar günleri ve resmî tatiller nedeniyle takvimde daha uzun bir döneme yayılır.
- Yol izni: İznini işyerinin bulunduğu yer dışında geçirecek işçiye, talep etmesi ve belgelemesi hâlinde gidiş-dönüş için toplam 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilir.
- İzin ücreti peşin ödenir: İşveren, izin dönemine ait ücreti işçi izne başlamadan önce peşin ödemek veya avans olarak vermek zorundadır.
- İzinde başka işte çalışma: İzin süresince ücret karşılığı başka bir işte çalıştığı anlaşılan işçiye ödenen izin ücreti geri istenebilir.
Kullanılmayan izin ücreti
Yıllık izin, iş ilişkisi devam ederken paraya çevrilemez; işçinin dinlenmesi amaçlanır. Ancak iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde (istifa, işten çıkarılma, emeklilik vb.) kullanılmayan izin günlerinin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki son brüt ücret üzerinden ödenir.
Basit bir hesapla günlük brüt ücret = aylık brüt ücret / 30'dur. Örneğin aylık brüt ücreti 45.000 TL olan ve 12 gün kullanılmamış izni bulunan bir işçi için izin ücreti 45.000 / 30 × 12 = 18.000 TL brüt olur. Bu tutardan gelir vergisi, damga vergisi ve SGK primleri kesilir.
Kullanılmayan izin ücretinde zamanaşımı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar.
Sık yapılan hatalar ve ipuçları
- İzni takvim günüyle saymak: Cumartesi çalışılan bir işyerinde Pazar, çalışılmayan bir işyerinde ise uygulamaya göre Cumartesi de izinden sayılmayabilir; resmî tatiller hiçbir durumda izinden düşülmez.
- Deneme süresini saymamak: Deneme süresi de 1 yıllık hak kazanma süresine dahildir.
- Yaş kuralını kaçırmak: 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üstü işçiler, kıdemleri 5 yıl veya daha az olsa bile en az 20 gün izin alır.
- Önceki işyerlerini eklemek: Aynı işverene ait farklı işyerlerindeki süreler birleşir; ancak başka işverenlerde geçen süreler kural olarak eklenmez.
- İzin kayıtlarınızı (izin defteri, izin formları) saklayın; işveren izin kullandırdığını ispatla yükümlüdür.