İhbar tazminatı nedir?
Belirsiz süreli bir iş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, bunu karşı tarafa kanunda yazan süre kadar önceden bildirmek zorundadır. Bu bildirime ihbar (bildirim) süresi denir. Süreye uymadan sözleşmeyi bitiren taraf, karşı tarafa bu sürenin ücreti tutarında ihbar tazminatı öder.
İhbar tazminatı 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesinde düzenlenir. Kıdem tazminatından farklı olarak yalnızca işçiye değil, haber vermeden işi bırakan işçiden işverene de ödenebilir.
2026 ihbar süreleri (İş Kanunu md. 17)
İhbar süresi, işçinin o işverendeki toplam çalışma süresine göre belirlenir. Bu süreler asgaridir; iş sözleşmesi veya toplu sözleşmeyle artırılabilir, azaltılamaz.
| Çalışma süresi | İhbar süresi | Tazminat gün sayısı |
|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | 14 gün |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta | 28 gün |
| 1,5 yıl – 3 yıl | 6 hafta | 42 gün |
| 3 yıl ve üzeri | 8 hafta | 56 gün |
Kimler ihbar tazminatı alır, kimler alamaz?
- Alır: Belirsiz süreli sözleşmesi, işveren tarafından ihbar süresi verilmeden (ve peşin ödeme yapılmadan) feshedilen işçi.
- Alamaz: Kendi isteğiyle istifa eden işçi. Aksine, ihbar süresine uymadan işi bırakırsa işverene ihbar tazminatı ödemesi gerekebilir.
- Alamaz: Haklı nedenle (4857 md. 24) sözleşmesini fesheden işçi; haklı fesihte bildirim süresi aranmaz. Bu durumda kıdem tazminatı alınır, ihbar tazminatı alınmaz.
- Alamaz: İşverenin md. 25 kapsamındaki haklı nedenle (ör. ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık) yaptığı fesihte işçi.
- Alamaz: Belirli süreli sözleşmesi süre bitimiyle kendiliğinden sona eren işçi.
- Çalışma süresine bakılmaksızın, 1 yılı doldurmamış işçi de ihbar tazminatı alabilir (kıdem tazminatından farklı olarak).
İhbar tazminatı nasıl hesaplanır?
İhbar tazminatından SGK ve işsizlik primi kesilmez; ancak ücret niteliğinde sayıldığı için gelir vergisi ve damga vergisi kesilir. İhbar tazminatında kıdem tazminatındaki gibi bir tavan yoktur.
Asgari ücret gelir vergisi istisnası, çıkış ayında genellikle o ayın maaşına uygulanıp tükendiği için hesaplayıcı ihbar tazminatına ayrıca istisna uygulamaz.
- 1. Çalışma süresini bulun ve tablodan ihbar haftasını belirleyin.
- 2. Giydirilmiş brüt ücreti bulun: Brüt ücret + yol, yemek, düzenli ikramiye gibi sürekli ödemeler.
- 3. Günlük brüt ücret: Giydirilmiş brüt ücret / 30.
- 4. Brüt ihbar tazminatı: Günlük brüt ücret × (ihbar haftası × 7).
- 5. Gelir vergisi: Brüt tazminat, yıl içindeki kümülatif vergi matrahınızın üzerine eklenerek tarifeye göre vergilendirilir (%15, %20, %27, %35, %40).
- 6. Damga vergisi: Brüt × binde 7,59.
- 7. Net ihbar tazminatı: Brüt − gelir vergisi − damga vergisi.
Kümülatif vergi matrahı neden önemli?
Gelir vergisi yıllık kümülatif matraha göre artan oranlıdır. Yılın başında işten çıkarılan birinin ihbar tazminatı %15 ile vergilenirken, Ekim ayında çıkarılan ve matrahı 400.000 TL'yi geçmiş birinin tazminatı %27 ile vergilenebilir. Aynı brüt tazminat için net tutar binlerce lira değişebilir.
Son bordronuzdaki kümülatif matrah tutarını 'Yıl içi kümülatif vergi matrahı' alanına yazarsanız sonuç bordroya çok daha yakın olur. Tazminat iki dilime yayılırsa her kısım kendi oranıyla vergilenir.
Örnek 1: 6 yılı aşkın çalışma, 50.000 TL brüt
Giriş 01.03.2020, çıkış 15.10.2026, brüt 50.000 TL, kümülatif matrah 0
Hizmet süresi 6 yıl 7 ay 14 gün → 3 yıldan fazla → 8 hafta (56 gün)
Günlük brüt = 50.000 / 30 = 1.666,67 TL
Brüt ihbar tazminatı = 50.000 / 30 × 56 = 93.333,33 TL
Gelir vergisi = 93.333,33 × %15 = 14.000,00 TL
Damga vergisi = 93.333,33 × 0,00759 = 708,40 TL
Net ihbar tazminatı = 93.333,33 − 14.000,00 − 708,40 = 78.624,93 TL
Örnek 2: 1 yıl 4 ay çalışma, %20 dilimindeki işçi
Giriş 01.06.2025, çıkış 15.10.2026, brüt 40.000 TL, kümülatif matrah 300.000 TL
Hizmet süresi 1 yıl 4 ay 14 gün (16 ay) → 4 hafta (28 gün)
Brüt ihbar tazminatı = 40.000 / 30 × 28 = 37.333,33 TL
Kümülatif matrah 300.000 + 37.333,33 = 337.333,33 TL → tamamı %20 diliminde
Gelir vergisi = 37.333,33 × %20 = 7.466,67 TL; damga vergisi = 283,36 TL
Net ihbar tazminatı = 29.583,30 TL
Örnek 3: Ek ödemeli ücret ve %27 dilimi
Giriş 01.01.2024, çıkış 15.10.2026, brüt 80.000 + yol/yemek 5.000 TL, kümülatif matrah 650.000 TL
Hizmet süresi 2 yıl 9 ay 14 gün (33 ay) → 6 hafta (42 gün)
Giydirilmiş brüt = 85.000 TL; brüt ihbar tazminatı = 85.000 / 30 × 42 = 119.000,00 TL
Gelir vergisi = 119.000 × %27 = 32.130,00 TL; damga vergisi = 903,21 TL
Net ihbar tazminatı = 85.966,79 TL
Aynı tazminat kümülatif matrah 0 iken alınsaydı vergi %15 olurdu (17.850 TL); farkı yaratan, yıl içinde biriken matrahtır.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Peşin ödeme: İşveren ihbar süresini beklemeden, bu sürenin ücretini peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen feshedebilir (md. 17).
- İş arama izni: İhbar süresi içinde çalıştırılan işçiye günde en az 2 saat ücretli iş arama izni verilmelidir. Verilmezse veya izin süresinde çalıştırılırsa bu sürelerin ücreti ayrıca ödenir (md. 27).
- Kötü niyet tazminatı: İş güvencesi kapsamında olmayan işçilerde fesih hakkının kötüye kullanıldığı durumlarda işçiye ihbar süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir.
- Zamanaşımı: İhbar tazminatı alacağında zamanaşımı 5 yıldır; dava öncesi arabulucuya başvuru zorunludur.
- İşçinin ihbar borcu: İstifa eden işçi ihbar süresine uymazsa, işveren aynı formülle hesaplanan tutarı işçinin alacaklarından mahsup edebilir.