Brüt maaş ve net maaş nedir?
Brüt maaş, iş sözleşmesinde yazan, kesintiler yapılmadan önceki ücrettir. Net maaş ise brütten SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi düşüldükten sonra hesabınıza yatan tutardır.
Türkiye'de vergi kümülatif hesaplandığı için aynı brüt maaşla çalışsanız bile net maaşınız yıl içinde değişir: yılın başında düşük vergi diliminde (%15) olan çalışan, matrahı biriktikçe %20 ve %27 dilimlerine geçer ve net maaşı azalır. Bu nedenle hesaplayıcı hangi ay için hesap yaptığınızı sorar ve 12 aylık tabloyu gösterir.
Netten brüte hesaplama, iş tekliflerinde sık kullanılır: 'Elime 40.000 TL geçsin' dediğinizde işverenin bordroya yazması gereken brüt tutarı bulur.
Yasal dayanak: hangi kesinti hangi kanundan gelir?
- SGK primleri: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu. Çalışan payı %14 (uzun vadeli sigorta %9 + genel sağlık sigortası %5), prime esas kazancın alt ve üst sınırı vardır.
- İşsizlik sigortası primi: 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu. Çalışan payı %1, işveren payı %2.
- Gelir vergisi: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) md. 103'teki artan oranlı tarife; ücretlerde yıl içindeki kümülatif matraha uygulanır.
- Asgari ücret gelir vergisi istisnası: GVK md. 23/18. 2022'den beri asgari ücrete isabet eden kısım gelir vergisinden istisnadır; bu istisna 2022 öncesindeki AGİ'nin (asgari geçim indirimi) yerini aldı.
- Damga vergisi: 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu (DVK). Ücret ödemelerinde binde 7,59; asgari ücrete isabet eden kısım istisnadır.
2026 maaş hesaplama parametreleri
Gelir vergisi istisnası her ay aynı değildir; çünkü asgari ücretlinin kümülatif matrahı da Temmuz'da %20 dilimine geçer. İstisna tutarı, asgari ücretin o aya kadarki kümülatif vergisi ile bir önceki aya kadarki kümülatif vergisinin farkıdır.
| Parametre | 2026 değeri |
|---|---|
| Brüt asgari ücret | 33.030,00 TL |
| Net asgari ücret | 28.075,50 TL |
| SGK işçi payı | %14 (MYÖ %9 + GSS %5) |
| İşsizlik sigortası işçi payı | %1 |
| SGK işveren payı | %21,75 (MYÖ %12 + GSS %7,5 + kısa vade %2,25) |
| İşsizlik sigortası işveren payı | %2 |
| Prime esas kazanç alt sınırı | 33.030,00 TL |
| Prime esas kazanç üst sınırı (9 × asgari ücret) | 297.270,00 TL |
| Damga vergisi oranı | Binde 7,59 |
| Aylık damga vergisi istisnası | 250,70 TL (33.030 × 0,00759) |
| Aylık gelir vergisi istisnası | 4.211,33 TL (Ocak–Haziran), 4.537,75 TL (Temmuz), 5.615,10 TL (Ağustos–Aralık) |
2026 gelir vergisi tarifesi (ücretliler, GVK md. 103)
Tarifedeki oran tüm maaşa değil, yalnızca o dilime düşen kısma uygulanır. Örneğin kümülatif matrahınız Ekim'de 382.500 TL'den 425.000 TL'ye çıkıyorsa, bu ayın matrahının 17.500 TL'lik kısmı %20, 25.000 TL'lik kısmı %27 ile vergilenir.
| Yıllık kümülatif matrah | Oran | Önceki dilimlerin vergisi |
|---|---|---|
| 0 – 190.000 TL | %15 | – |
| 190.000 – 400.000 TL | %20 | 28.500 TL |
| 400.000 – 1.500.000 TL | %27 | 70.500 TL |
| 1.500.000 – 5.300.000 TL | %35 | 367.500 TL |
| 5.300.000 TL üzeri | %40 | 1.697.500 TL |
Brütten nete adım adım hesaplama
Netten brüte hesaplamada bu adımlar tersine çevrilemez (dilimler ve istisna nedeniyle), bu yüzden hesaplayıcı istenen net tutarı veren brütü sayısal yöntemle (deneme–yanılma ile) kuruşu kuruşuna bulur.
- 1. SGK primi: Prime esas kazanç (brüt, en fazla 297.270 TL) × %14.
- 2. İşsizlik primi: Prime esas kazanç × %1.
- 3. Gelir vergisi matrahı: Brüt − SGK primi − işsizlik primi.
- 4. Hesaplanan gelir vergisi: Kümülatif matraha tarife uygulanır; bu ayın vergisi = (önceki kümülatif + bu ayın matrahı) üzerinden vergi − önceki kümülatif üzerinden vergi.
- 5. Asgari ücret gelir vergisi istisnası: O ayın istisna tutarı düşülür (hesaplanan vergiden fazla olamaz).
- 6. Damga vergisi: Brüt × binde 7,59 − 250,70 TL istisna.
- 7. Net maaş: Brüt − SGK − işsizlik − gelir vergisi − damga vergisi.
Örnek 1: 50.000 TL brüt maaş, Ocak ayı
Brüt 50.000 TL, Ocak 2026
SGK primi = 50.000 × %14 = 7.000,00 TL
İşsizlik primi = 50.000 × %1 = 500,00 TL
Gelir vergisi matrahı = 50.000 − 7.000 − 500 = 42.500,00 TL
Hesaplanan gelir vergisi = 42.500 × %15 = 6.375,00 TL
Asgari ücret istisnası (Ocak) = 4.211,33 TL → ödenecek gelir vergisi = 6.375,00 − 4.211,33 = 2.163,67 TL
Damga vergisi = 50.000 × 0,00759 = 379,50 − 250,70 istisna = 128,80 TL
Net maaş = 50.000 − 7.000 − 500 − 2.163,67 − 128,80 = 40.207,53 TL
İşveren maliyeti (2 puan teşvikle) = 50.000 × (1 + %23,75 − %2) = 60.875,00 TL
Örnek 2: Aynı maaşın yıl içinde değişen neti
50.000 TL brüt maaşla tüm yıl çalışan birinin bordrosu. SGK ve damga vergisi her ay aynıdır; değişen yalnızca gelir vergisidir.
| Ay | Kümülatif matrah | Gelir vergisi | Net maaş |
|---|---|---|---|
| Ocak – Mart | 42.500 → 127.500 TL | 2.163,67 TL | 40.207,53 TL |
| Mayıs | 212.500 TL (%20 dilimine geçiş) | 3.288,67 TL | 39.082,53 TL |
| Haziran | 255.000 TL | 4.288,67 TL | 38.082,53 TL |
| Temmuz | 297.500 TL | 3.962,25 TL | 38.408,95 TL |
| Ağustos – Eylül | 340.000 → 382.500 TL | 2.884,90 TL | 39.486,30 TL |
| Ekim | 425.000 TL (%27 dilimine geçiş) | 4.634,90 TL | 37.736,30 TL |
| Kasım – Aralık | 467.500 → 510.000 TL | 5.859,90 TL | 36.511,30 TL |
Ekim ayının vergisi nasıl bulundu?
Eylül sonu kümülatif matrah 382.500 TL, Ekim matrahı 42.500 TL → yeni kümülatif 425.000 TL
Vergi = (400.000 − 382.500) × %20 + (425.000 − 400.000) × %27 = 3.500 + 6.750 = 10.250,00 TL
Ağustos–Aralık istisnası 5.615,10 TL → ödenecek vergi = 4.634,90 TL
Yıllık toplam net = 466.135,62 TL
Örnek 3: Netten brüte (elime 40.000 TL geçsin)
İstenen net 40.000 TL, Ocak 2026
Gereken brüt maaş = 49.709,72 TL
SGK primi = 49.709,72 × %14 = 6.959,36 TL; işsizlik primi = 497,10 TL
Gelir vergisi = (49.709,72 − 6.959,36 − 497,10) × %15 − 4.211,33 = 2.126,66 TL
Damga vergisi = 49.709,72 × 0,00759 − 250,70 = 126,60 TL
Kontrol: 49.709,72 − 6.959,36 − 497,10 − 2.126,66 − 126,60 = 40.000,00 TL
Dikkat: Aynı brüt maaşla yılın ilerleyen aylarında net 40.000 TL'nin altına düşer. Yıl boyu sabit net isteniyorsa her ay brüt yeniden hesaplanmalıdır.
Örnek 4: Asgari ücretli ve SGK tavanını aşan maaş
Asgari ücret (33.030 TL) ve 350.000 TL brüt, Ocak 2026
Asgari ücret: SGK 4.624,20 + işsizlik 330,30 TL kesilir; gelir vergisi ve damga vergisi istisna sayesinde 0 TL. Net = 28.075,50 TL. İşveren maliyeti (2 puan teşvikle) = 40.214,03 TL.
350.000 TL brüt: Brüt, prime esas kazanç tavanını (297.270 TL) aştığı için SGK = 297.270 × %14 = 41.617,80 TL, işsizlik = 297.270 × %1 = 2.972,70 TL.
Matrah = 350.000 − 41.617,80 − 2.972,70 = 305.409,50 TL; vergi = 28.500 + (305.409,50 − 190.000) × %20 − 4.211,33 = 47.370,57 TL
Damga = 350.000 × 0,00759 − 250,70 = 2.405,80 TL → Ocak neti = 255.633,13 TL
Sık yapılan hatalar ve ipuçları
- Net maaşı tek bir rakam sanmak: Kümülatif vergi nedeniyle net maaş genellikle yıl sonuna doğru düşer. Bütçe yaparken yıllık toplam neti 12'ye bölün.
- İstisnayı unutmak: 2022'den beri asgari ücret kadar kısım gelir ve damga vergisinden istisnadır; istisnayı düşmeyen eski hesap tabloları neti olduğundan düşük gösterir.
- SGK tavanını hesaba katmamak: 297.270 TL'yi aşan kısma prim kesilmez; yüksek maaşlarda %15'lik kesinti tüm brüte uygulanmaz.
- İşveren maliyetini brüt sanmak: İşveren brütün üzerine %23,75 (teşvik sonrası genellikle %21,75) SGK ve işsizlik primi öder.
- Teşvikin nete etkisi yoktur: 2 veya 5 puanlık teşvik yalnızca işverenin ödediği primi azaltır.
- Yol, yemek, prim, ikramiye gibi ek ödemeler ayrıca vergilendirilebilir ve o ayın kümülatif matrahını artırır; hesaplayıcı yalnızca girdiğiniz brüt maaşı esas alır.
- Engellilik indirimi, bireysel emeklilik katkısı, sendika aidatı, icra kesintisi gibi kişisel kalemler hesaba dahil değildir.