Kıdem tazminatı nedir?
Kıdem tazminatı, aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış işçinin iş sözleşmesi kanunda sayılan nedenlerle sona erdiğinde, işverenin ödemek zorunda olduğu toplu paradır. Her tam hizmet yılı için 30 günlük brüt ücret tutarında ödenir; bir yıldan artan aylar ve günler de orantılı olarak hesaba katılır.
Kıdem tazminatı, 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinde düzenlenir. 4857 sayılı yeni İş Kanunu çıktığında bu madde yürürlükte bırakıldığı için kıdem tazminatının yasal dayanağı hâlâ eski kanundur.
Kimler kıdem tazminatı alabilir?
İki temel şart vardır: aynı işverende (aynı işverenin farklı işyerleri dahil) en az 1 yıl çalışmış olmak ve sözleşmenin aşağıdaki nedenlerden biriyle sona ermesi:
- İşverenin feshi: İşveren sözleşmeyi feshederse işçi kıdem tazminatı alır. İstisna: işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle 4857 md. 25/II uyarınca yapılan fesih (hırsızlık, işverene hakaret, işe devamsızlık gibi).
- İşçinin haklı nedenle feshi (4857 md. 24): Maaşın ödenmemesi, fazla mesai ücretinin verilmemesi, sigortanın eksik yatırılması, mobbing, çalışma koşullarının esaslı ve kötüleştirici şekilde değiştirilmesi gibi nedenlerle istifa eden işçi kıdem tazminatı alır.
- Askerlik: Muvazzaf askerlik görevi nedeniyle işten ayrılan işçi.
- Emeklilik: Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak için ayrılan işçi.
- Yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlama: Sigortalılık süresi ve prim gün sayısını doldurup yalnızca yaşı bekleyen işçi. 08.09.1999 öncesi sigortalılar için bu genellikle 15 yıl sigortalılık ve 3.600 prim günü anlamına gelir; kişiye özel şartlar için SGK'dan 'kıdem tazminatı alabilir' yazısı alınır.
- Evlilik: Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması.
- Ölüm: İşçinin ölümü hâlinde kıdem tazminatı mirasçılarına ödenir.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır? (Formül)
Kıdem tazminatından gelir vergisi ve SGK primi kesilmez (GVK md. 25/7 uyarınca kanuni sınırlar içindeki kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır). Kesilen tek vergi damga vergisidir.
- 1. Hizmet süresini bulun: İşe giriş tarihinden çıkış tarihine kadar geçen süre yıl, ay ve gün olarak ayrılır.
- 2. Giydirilmiş brüt ücreti bulun: Son brüt ücret + düzenli ve sürekli ek ödemelerin aylık brüt karşılığı.
- 3. Tavanı uygulayın: Giydirilmiş brüt ücret, fesih tarihindeki kıdem tavanını aşıyorsa hesapta tavan kullanılır.
- 4. Brüt tazminat: (Ücret × tam yıl) + (Ücret × ay / 12) + (Ücret × gün / 365).
- 5. Damga vergisi: Brüt tazminat × binde 7,59.
- 6. Net tazminat: Brüt tazminat − damga vergisi.
2026 kıdem tazminatı tavanı
Kıdem tazminatının bir yıllık tutarı, devlet memurlarına ödenen en yüksek emeklilik ikramiyesini geçemez. Bu nedenle tavan, memur maaş katsayılarıyla birlikte yılda iki kez güncellenir. Hangi tavanın uygulanacağına fesih (çıkış) tarihi karar verir.
| Dönem | Kıdem tazminatı tavanı |
|---|---|
| 01.01.2026 – 30.06.2026 | 64.948,77 TL |
| 01.07.2026 – 31.12.2026 | 73.729,87 TL |
Giydirilmiş brüt ücrete neler dahil edilir?
Ek ödemeler net olarak ödeniyorsa hesapta brüte çevrilmiş tutarları kullanılmalıdır. Hesaplayıcıdaki 'Düzenli ek ödemeler' alanına bu kalemlerin aylık brüt toplamını yazın.
| Dahil edilir | Dahil edilmez |
|---|---|
| Yol (ulaşım) yardımı, servis bedeli | Fazla mesai ücreti |
| Yemek yardımı, yemek kartı | Bir defaya mahsus ödenen primler, bayram harçlığı |
| Düzenli ikramiyeler (yıllık tutarın 1/12'si) | Hafta tatili ve genel tatil çalışma ücretleri |
| Kira, yakacak, giyim, aile/çocuk yardımı | Masraf karşılıkları (harcırah vb.) |
Örnek 1: 6 yıl 7 ay 14 gün, 50.000 TL brüt
Giriş 01.03.2020, çıkış 15.10.2026, giydirilmiş brüt 50.000 TL
Hizmet süresi = 6 yıl 7 ay 14 gün; Ekim 2026 tavanı 73.729,87 TL → ücret tavanın altında, 50.000 TL esas alınır
Yıllar: 50.000 × 6 = 300.000,00 TL
Aylar: 50.000 × 7 / 12 = 29.166,67 TL
Günler: 50.000 × 14 / 365 = 1.917,81 TL
Brüt kıdem tazminatı = 331.084,47 TL
Damga vergisi = 331.084,47 × 0,00759 = 2.512,93 TL
Net kıdem tazminatı = 328.571,54 TL
Örnek 2: Tavanı aşan ücret (Ocak–Haziran tavanı)
Giriş 10.01.2018, çıkış 20.05.2026, brüt 60.000 + yol/yemek 8.000 TL
Giydirilmiş brüt = 60.000 + 8.000 = 68.000 TL; Mayıs 2026 tavanı 64.948,77 TL → hesap tavan üzerinden yapılır
Hizmet süresi = 8 yıl 4 ay 10 gün
64.948,77 × 8 = 519.590,16 TL; 64.948,77 × 4 / 12 = 21.649,59 TL; 64.948,77 × 10 / 365 = 1.779,42 TL
Brüt kıdem tazminatı = 543.019,17 TL
Damga vergisi = 4.121,52 TL → net = 538.897,65 TL
Aynı kişi 1 Temmuz 2026'dan sonra çıkarılsaydı tavan 73.729,87 TL olacağından, tavan yerine 68.000 TL'lik gerçek ücreti esas alınırdı.
Örnek 3: Asgari ücretli ve 1 yılı doldurmayan işçi
Asgari ücret 33.030 TL
Giriş 01.04.2023, çıkış 30.09.2026 → 3 yıl 5 ay 29 gün
33.030 × 3 = 99.090,00; 33.030 × 5 / 12 = 13.762,50; 33.030 × 29 / 365 = 2.624,30 TL
Brüt = 115.476,80 TL; damga vergisi = 876,47 TL; net = 114.600,33 TL
Giriş 01.01.2026, çıkış 30.09.2026 olsaydı süre 8 ay 29 gün olurdu: 1 yıl dolmadığı için kıdem tazminatı 0 TL.
Sık yapılan hatalar ve önemli ipuçları
- Çıplak ücretle hesaplamak: Yol, yemek ve düzenli ikramiyeler eklenmezse tazminat olduğundan düşük çıkar.
- Yanlış tavanı kullanmak: Tavan, işe giriş tarihine veya ödeme tarihine göre değil, fesih tarihine göre belirlenir.
- Gelir vergisi kesmek: Kıdem tazminatından gelir vergisi ve SGK primi kesilmez; yalnızca damga vergisi kesilir.
- Geç ödeme: Kıdem tazminatı fesihle birlikte muaccel olur. Geç ödenirse bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz oranında faiz istenebilir.
- Zamanaşımı: Kıdem tazminatı alacağında zamanaşımı fesih tarihinden itibaren 5 yıldır. Alacak için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
- Ibraname: Ödeme banka yoluyla yapılmalıdır; elden ödeme ve eksik tutarlı ibranameler sonradan tartışma konusu olabilir.
- Aynı işverene ait farklı işyerlerinde geçen süreler ve daha önce tazminat almadan ayrılıp aynı işverene dönülen dönemler birleştirilebilir.